AVANOS TARİHİNDE İLKLER:
Antik Dönemde adı,Venessa ya da Zuwinasa olan Avanos, 1884 yılında Kırşehir iline bağlanmış, 1954 yılında Nevşehir’ in vilayet olmasıyla birlikte Nevşehir’ e bağlı bir ilçe olmuştur..
Avanos’ ta Kızılırmak’ ın eski yataklarından çıkarılan yumuşak ve yağlı topraklardan Hititler’ den beri çanak çömlek yapıldığı bilinmektedir. Günümüzde de Bölgenin el sanatları merkezi olan Avanos ‘ ta çark denilen tezgahlarda üretilen çanak-çömlek ve pek çok ev gereç ve hediyelik eşyalar ilçenin önemli gelir kaynağıdır.
Avanos tarihinde ilkler;
- İlk Kaymakam ; Mustafa Ömer Bey’ dir (1867)
- İlk Hükümet Konağı : Camikebir Mahallesindeki Ömer Hocanın Abidinin evidir.
- İlk Belediye Reisi : Gani Bekir Oğullarından ve Uzun Ağa diye anılan Mustafa Efendi’ dir. Kasabaya tavla oyununu getirmiştir.
- İlk at arabasi 1892 yılında Karabacakoğullarından Hüzeyin Ağa tarafından getirilmiştir.
- İlk köprü 1998-1900 yılları arasında yapılmıştır. (Taş ayak – Tahta Köprü)
- Soba, İstanbul’dan Fedaizade Ahmet Efendi tarafından getirilmiştir.
- İlk posta müdürü Süleyman Bey’ dir.
- Kızılırmak’ tan faydalanarak yapılan ilk un değirmeni 1914 yılında yapılmıştır. Mehmet değirmenci bilahare kasabaya bu değirmenden elektrik vermiştir.
- İlk radyo 1937 yılında Halkevi’ ne , 1938 yılında da Mehmet Atsan’ ın Kahvehanesine (Boyvada) gelmiştir.
- İlk sinema 1951 yılında Ali ve Şeref İnce kardeşler tarafından açılmıştır.
- İlk Askerlik Şubesi Milli Mücadele yıllarında açılmış; İlk Şube Başkanı Bekir Sıtkı Bey’ dir. (Daha önce Ürgüp Askerik Şubesi’ ne bağlı idi)
- İlk beton yapı 1924 – 1925 tarihinde Taş köprü’ nün üzeri betonarmesi , Macar Wolf Usta tarafından yapılmıştır.
- İlk Posta dağıtıcısı Sinesonlu (Mustafapaşa) Recep Efendi’ dir.
- İlk Marsilya Kiremidi yapan ve satan Hacı Sarıkaya – Hasan Hüseyin Pirinç olmuştur.
- 1947 yılında eğitim-öğretime başlayan Avanos Ortaokulu’ nun ilk müdürü Osman Şenel, ilk bayan öğretmeni Hacer İlhan Rona’ dır.
- 1925 yılında yapılan Şapka İnkilabından sonra Avanos’ ta ilk şapka giyen kişi Öğretmen Hulusi Tok olmuştur.
- İlk düzenli elektrik; ( Dizel motorlu – Mazotlu) 1 Mart 1953 tarihindebAvanos’ u aydınlatmış, halkın çoğunluğu evlerini elektrikle aydınlatmaya ve elektrikli ev aletleri almaya başlamıştır.
- Milli Piyango’ nun en büyük ikramiyesi olan 5.000 TL. Öğretmen Sırrı Vural’ a çıkmıştır.
- İlk Cezaevi, Alaaddin Mahallesindeki Sülülerin Hacı Mahmut’ un evi olmuştur.
- İlk Türkçe Hutbeyi Camiikebir’ de 1924 yılında okuyan öğretmen Hafız Sabri Efendi olmuş,Türkçe metnini zamanın Hakimi yazmıştır.
- İlk emniyet komiseri Hatrı Okur’ dur.
- Teknik Ziraat Dairesi’ nin açılışı 1940 yılı olup ilk ziraat öğretmeni de Enver Kip’ tir.
- 24 İlk kamyon 1927 yılında Saatçi Hilmi Efendi tarafından getirilmiştir.
- İlk şoför Hacı Ömer Ünal’ dır.
- Cumhuriyetin ilk eseri Kızılırmak İlkokulu’ dur.
- İlk Elektrikli un değirmeni 1965 yılında Bekir ve Hüseyin Çalıpınar tarafından yapılmıştır.
Kaynak : Avanos Kitabı – Yaşar Büken